Caribisch gebied: andere wetten, andere werkelijkheid
Binnen het Koninkrijk der Nederlanden gelden niet overal dezelfde regels voor psychosociale veiligheid op de werkvloer. Best gek zou je denken of toch niet?
Vertrouwenspersoon in het Caribisch gebied
De afgelopen jaren leid ik vertrouwenspersonen op in Nederland. Maar sinds drie jaar ook op de Caribische eilanden. En daar blijkt de rol van de vertrouwenspersoon er in de praktijk vaak heel anders uit te zien.
Waar de rol van vertrouwenspersoon in veel organisaties in Nederland inmiddels vrij bekend is, ligt dat op de Caribische eilanden binnen het Koninkrijk toch anders. Dan hebben we het over Curaçao, Sint Maarten en Aruba (de CAS-eilanden) en Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de BES-eilanden).
Op de Caribische eilanden staat de rol van de vertrouwenspersoon nog echt in de kinderschoenen. Tegelijkertijd groeit het besef binnen organisaties dat psychosociale veiligheid belangrijk is voor iedereen die werkt binnen een organisatie.
De vraag die daaruit automatisch volgt is: Hoe geven we daar vorm aan? Hoe kunnen we onze kennis en ervaring delen?
Vanuit die vraag is in 2022 de samenwerking ontstaan tussen het LIVP en Compliance & Forensic Caribbean. Sindsdien hebben mijn collega Ellis van Schaik en ik verschillende vertrouwenspersonen op de Caribische eilanden opgeleid.
Verschillen tussen Nederland en de Caribische eilanden
Er zijn zeker verschillen. Die zitten vooral in de wetgeving. In Nederland is de wet vrij duidelijk wat er voor werknemers geregeld moet zijn rondom arbeidsomstandigheden, psychosociale arbeidsbelasting (PSA) en integriteit.
Op de Caribische eilanden is dat minder duidelijk geregeld.
CAS-eilanden: Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn autonome landen binnen het Koninkrijk. Zij hebben hun eigen arbeidswetgeving en rechtsstelsel. Nederlandse wetten zoals de Arbowet en de Wet bescherming klokkenluiders gelden daar daarom niet automatisch.
Werkgevers zijn wel verplicht om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving, maar er is geen specifieke wettelijke verplichting om beleid te hebben rondom psychosociale arbeidsbelasting, zoals dat in Nederland wel bestaat.
In de praktijk betekent dit dat organisaties vaak zelf bepalen hoe zij omgaan met werkdruk, pesten, intimidatie of agressie. Grotere of internationale organisaties kiezen er soms vrijwillig voor om beleid, vertrouwenspersonen of meldprocedures in te richten.
BES-eilanden: Bonaire, Sint Eustatius en Saba
De BES-eilanden zijn bijzondere gemeenten van Nederland. Ze vallen onder Nederlands bestuur, maar hebben eigen aangepaste wetgeving voor arbeidsomstandigheden. De Nederlandse Arbowet geldt hier dus niet rechtstreeks.
Wel bestaat er regelgeving die werkgevers verplicht om beleid te voeren rondom psychosociale arbeidsbelasting en een veilige werkomgeving te creëren. Daarmee liggen de regels hier dichter bij het Nederlandse systeem dan op de CAS-eilanden.
Er zijn ook overeenkomsten
Net zoals werknemers in Nederland recht hebben op een psychosociaal veilige en integere werkomgeving, geldt dat ook voor werknemers op de Caribische eilanden. En net als in Nederland blijkt in de praktijk dat daar nog regelmatig werk te doen is.
Een andere overeenkomst is dat melders niet altijd een melding doen bij de vertrouwenspersoon. Soms omdat zij niet zeker weten of een melding echt zonder gevolgen blijft voor hun positie binnen de organisatie. Op de Caribische eilanden kan dat soms nog spannender zijn. De eilanden zijn relatief klein en mensen kennen elkaar vaak. Dat maakt de stap om iets te melden soms groter.
Erkend opgeleide vertrouwenspersonen
De vertrouwenspersonen die wij hebben opgeleid op de eilanden zijn zich daar heel bewust van. Er ligt nog genoeg werk voor de toekomst.
Wat ik echter in vrijwel iedere training merk, of die nu in Nederland wordt gegeven of online voor deelnemers op de Caribische eilanden, is dat de vertrouwenspersonen op hun eigen unieke manier een drive hebben en willen bijdragen aan een psychosociaal veilige en integere werkomgeving.
Meer informatie
Wil je meer weten over de training (die zowel in het Nederlands als in het Engels wordt gegeven)? Neem dan contact op met het LIVP via secretariaat@livp.nl of met Compliance & Forensic Caribbean via contact@compliance-caribbean.com.
Ik blijf het bijzonder vinden dat we, ondanks de duizenden kilometers afstand, samen werken aan hetzelfde doel: een veilige werkplek voor iedereen!
Kyra Hoogeveen
Trainer en extern vertrouwenspersoon
Foto: Blije vertrouwenspersonen met hun certificaat op Sint Maarten (gedeeld met toestemming van alle betrokkenen).